جنگل جهان نما ، سفری به بام سبز شمال

جنگلات بزرگی هنوزهم درنواحی منزوی نورستان واقع درشمالشرق کابل یـافت مـیشود. لذا دریـا های افغانستان مقداراعظمـی آب را درجریـان بهارانتقال داده و باعث سیلابهای مقطعی مـیشود. دراینجا بخش اعظم اراضی دشت است: دشتهای سنگی یـا زمـینـهای بایر(ریگی) کـه نمونـه قسمت اعظم فلات ایران است، مانند دشت ریگستان درجنوب افغانستان. این زمـینـهای بایر یک مانع بزرگ بوده وهرگونـه عبور و مرور شرق وغرب حتما از طریق شمال یـا جنوب این قلمرو خالی صورت گیرد. ساحه سرزمـینـهای مرتفع ازسلسله زاگروس درغرب (بامتداد مرزهای فعلی ایران- عراق) که تا سواحل دریـای اندوس درون شرق امتداد دارد کـه وصل کننده شرق نزدیک با آسیـای مـیانـه و نیم قاره هند بوده ودرطول تاریخ شاهراه مـهاجرین ومـهاجمـین آسیـای مـیانـه ازشمال بـه شرق نزدییم قاره هند بوده است.

ولی این گفتهها در خور پذیرفتن نیست، و بخشهای دوم و سوم که بیگمان از حاجی زینالعابدین است خود آگاهی و پرمایگی نویسندهٔ آنها را نشان میدهد، و اگر کمی جدایی با بخش یکم در میانست، این در بسیار کتابها رخ دهد که همه بخشها بیکسان در نیاید. در فصل پاییز این مسیر بسیار مسحور کننده است و برگ های زرد و قرمز با ترکیبی از سبز و نارنجی لذت بیاده روی را دوچندان می کنند. شاخه عمده هلمند دریـای ارغنداب هست که ازنزدیکی سلسله کوه بابا سرچشمـه گرفته و بطرف شرق هلمند جریـان نموده و پس ازعبورازشـهرکندهار(درجنوب کشور) درساحه باستانی (قلعه) بست با دریـای هلمند یکجا مـیشود.

درزمانـهای بسیـارقبل ازنیمۀ هزارۀ دوم ق م، هندو- ایرانیـها ازسرزمـین های آبائی هندو- اروپائی درغرب، بـه صحراهای شرق ارال (قبل ازمـهاجرت بجنوب یـا فلات ایران) حرکت مـیکنند. اوهمچنان مـیتواند (ازهرات) بطرف جنوب و سیستان و بامتداد مرزهای ایران/پاکستان/ افغانستان یـا جنوبشرق بطرف شـهرکندهار برود. حتی با درنظرداشت این حقیقت کـه نفوس افغانستان نسبتا کم است، کمبود زمـین یک مشکل عمده است. کتابهای این بخش هر روز عوض میشوند و امکان قرار گرفتن هر کتاب زبان انگلیسی با هر سطحی در آن وجود دارد.

بر اساس گزارش هواشناسی گلستان هفته گذشته و پیش رو، زمانی پر ریسک برای وقوع حریق در جنگلهای هیرکانی بوده و به همین سبب اداره کل منابع طبیعی گلستان، همه نیروی انسانی و ظرفیت لجستکی خود را در حالت آمادهباش درآورده تا جایی که دو فروند بالگرد اطفای حریق در فرودگاه کلاله مستقر است. تربیـه حیوانات نیزوسیعا وجود داشته است. پلنگ های برفی، بزهای وحشی مانند مارخور و بزکوهی و وحشی (بشمول مارکوپولو یـا ارگالی) درارتفاعات قراقروم وهندوکش وجود دارد. ازاینجا مـیتوان ازطریق کندهاربه وادی اندوس درشرق یـا جلگه کابل درشمالشرق رفت. مشـهورترین آنـها معدن لاجورد نزدیک سرای سنگ درون وادی دریـای کوکچه درون شمالشرق کشوراست.

مخازن هنگفت سنگ آهن درنزدیک کوتل حاجیگک، غرب کابل یـافت شده است. ازاواخرهزاره چهارم ق م این سنگ نیمـه گرانبها بـه سرزمـینـهای ماحول و تا دورترین نقاط، مانند مصرصادر مـیشده است. بغیرازاین مظاهر، تغیرات اقلیمـی درافغانستان بسیـارشدید مـیباشد، چون شمال کشوربمقابل بادهای سرد آسیـای مـیانـه مواجه است، درحالیکه سرزمـینـهای جنوب کوهها متاثرازمونسونـهای هند است. اما مردمان ساحات دورتر شرق، سرزمـینـهای کـه حالا درداخل مرزهای افغانستان فعلی و ماورای آن قراردارند نیزعین لباس را پوشیده اند. درون شمال کوهها، سرزمـینـهای ریگی و خاکی تقویـه کننده نباتات صحرائی بوده واگر بطور درست آبیـاری شود، حاصلات زراعتی خوبی ببارمـیآورد. مسیرشمال بامتداد نوارکوچک زمـینـهای غیرمس دربین دشتهای مرکزی ایران و کوههای البرزعبورنموده و تشکیل کننده حصص شمالی کوههای حلقوی هست که فلات را احاطه مـیکند.

این دهلیز دربین شـهرهای مشـهد درشمالشرق ایران فعلی و هرات درغرب افغانستان واقع است. جنگلات وادی پنجشیر کـه در قرون وسطی وجود داشت، کاملا ناپدید شده است. راه جدید کوهها را دریک ارتفاع 3363 مترقطع مـیکند کـه تحت نظرمشاورین شوروی درون بین سالهای 1956 و 1964 ساخته شده و جانشین مسیرطویل و دورانی غرب کابل ازطریق کوتل شیبر(نزدیک وادی بامـیان) مـیشود. این مسیرشمالی ازغرب با عبوراز تهران فعلی بـه شـهر مشـهد وصل مـیشود. وظیفه دولتجدید سازماندهی نیروهایانقلابی، تبدیل گیلان به پایگاهی برای حمله به تهران و ناتوان ساختن دولت مرکزی در سرکوبی نهضت جنگل بود.

مردم درجریـان هزاره ها کوشش کرده اند که تا ساحه زمـین های قابل زرع را با کندن کانال ها و از هزاره اول ق م با ساختن شبکه های عظیم تونلهای زیرزمـینی (بنام کاریز یـا قنات) افزایش دهند. صادق: باور کردنش سخت است، ما را با اين دوست آشنا کن. آیا باور میکنی که روزی از روزها ماهیها را ببینی که از آسمان میافتند؟ آبگرم فلکده ــ جهت دستیابی به این آبگرم از پل جاده سه هزار عبور کرده و به سمت راست و روستای لیرسر رفته، و در آنطرف روستای لیره سر، از دو راهی دارکو به راست رفته تا به منطقه فلکده رسیده، می توان این مسیر را با اتوموبیل و یا دوچرخه طی کرد.

مسیرشمال- جنوب ازطریق باصطلاح دهلیزهرات با دو مسیرعمده شرق- غرب وصل مـیشود کـه فلات را مـیپیماید. تمام این کوههائی کـه شمال کشوررا ازجنوب آن جدا مـیسازد، حد اقل ازاوایل سده چهاردهم بنام هندوکش (کشندۀ هندوها) شناخته مـیشود. که تا نسبتا این اواخر، ترانسپورت عرادۀ تقریبا نا شناخته بوده، اسپ ها، شترها، خرها و قاطرها وسایل عمده نقلیـه بودند. درحال حاضرگذرگاه عمده هندوکش عبارت ازتونل سالنگ هست که بطورمستقیم شمال کشوررا با جنوب و پایتخت (کابل) وصل مـیسازد. با سفر به جنگل النگدره، تجربه بهترین سفر در پاییز را خواهید داشت. در این جنگل زیبا و رویایی متنوعترین پوشش گیاهی و جانوری را میتوان دید.

این پوشش گیاهی به دستههای علفزار، پوشش بوته زار و پوشش سوزنی برگان تقسیم میشود. افزون بر زیبایی طبیعی، مشخصات کم نظیری مانند وجود گونههای متفاوت گیاهان چوبی به همراه گونههای گیاهی بسیار نادری مانند راش، بلوط، توسکا، نارون، گیلاس وحشی، بارانک، سرخدار، نمدار و مانند آنها این قابلیت را پدیدآورده که این اراضی همچون موزهای زنده برای جذب گردشگران داخلی و خارجی مورد استفاده قرار بگیرد. این مسیر بعلت شرایط دشوارآن همـیشـه کم اهمـیت بوده است. در اینمیان کوشندگان، بد اندیشیهای عینالدوله را دریافته، و امید کم کرده، و دوباره بکوششهایی پرداخته بودند. والی بادغيس همچنان می گوید: در پی مشکلات موجوده اخیرا باشنده گان ولايت بادغیس با تشکیل یک جلسه به این نتیجه رسیدند که خود امنیت ساحه جنگلات پسته را تامین نمایند.

وی با اشاره به وقوع ۲۵ فقره آتش سوری در اراضی ملی طی سالجاری، اظهار کرد: ۲۶تیم واکنش سریع در اداره کل منابع طبیعی آماده اعزام به مناطق آتش سوزی هستند. از اسبسواری و حضور در کنار دامداران گرفته تا خوردن غذاهای محلی و طبیعی و چیدن سبزیهای وحشی در دل جنگل. جنگل یکی از بی هیاهو ترین و دنج ترین نقاط دنیاست. نماینده محترم جناب آقای دکتر مصدق هم در جلسه گذشته تشکیل مجلسین را بمنظور اصلاح قانون اساسی با شرط اینکه لایحه قانون انتخابات و لایحه اصلاح قانون مطبوعات مقدم بر آن قرار بگیرد پیشنهاد و یادآوری فرمودند (دکتر مصدق ـ من هیچوقت همچو چیزی نگفتم) (مکی ـ گفتند با اینکه من مخالفم) بنابراین شایستهاست آقایان معترضین حس بدبینی و سوء ظن را از خود دور ساخته تحت تاثیر تبلیغات مغرضین قرار نگیرند وملت ایران که رشد فکری و سیاسی خود را بدنیا نشان داده بنمایندگان مجلسین شورای ملی و سنا که نخبه مردان وطن پرست که نمایندگان ملت ایران برای حفظ قانون اساسی که تنها سند استقلال ایران و خونبهای شهدای راه آزادی ومشروطیت است تا پای جان ایستادهاند وجز در راه خیر و صلاح کشور وسعادت ملت ایران قدمی بر نخواهند داشت.

هزار واسطه برانگیختم، صد کوزهٔ پر را به خالی ریختم، تا حضرت آقا محض دوستی پدرم قبول نمود که ملک پنجاه هزار تومانی را از من به ده هزار تومان بخرد، با مدعیان خود بداند… بسیاری از افراد فکر میکنند که جاذبههای منطقهی ارسباران تنها به جنگلها و جاذبههای طبیعیاش محدود میشود، اما واقعا اینطور نیست. درگذشته، شبکه های بزرگ آبیـاری درون سیستان و شمالشرق کشورباعث ایجاد مراکزدیگرفعالیت های انسانی مـیشود، اما اینـها ازآن ببعد یـا تخریب شده و یـا بدون ترمـیم باقی مانده است.

اما در 588/89 م جنرال مشهورساسانی بهرام چوبین (بعدا شاه شاهان، بهرام 6) ارتش ترکی را شکست داده و بلخ را تسخیرمیکند که ظاهرا قبلا توسط ترک ها گرفته شده بود. الکساندر بزرگ این مسیر را درون جهت معآن تعقیب کرده و قریب بود زندگی خود و ارتش خویشرا ازدست بدهد. این عامل جنبه ی اقتصادی دارد و به معنای سطح مطلوب زندگی و رفاه اجتماعی است .منظور از ان ، این است که اعضای یک جامعه به چه میزان از درآمد کافی وشغل مناسب و قدرت خرید برخوردار دارند و به کالاها و خدمات مورد نیاز چون مسکن ، پوشاک ، غذا ، آموزش ، تفریح و فراغت و وسایل زندگی مناسب دسترسی دارند.

فاصله اعظمـی روزانـه به منظور گروه کوچک اسپ سوار حدود 60 کیلو متر بوده است. همچنان مخازن قلعی درجنوب غرب هرات به منظور محصولات برونز (برنج) از اهمـیت خاصی برخوردار است. لاجورد فقط درچند نقطه دنیـا یـافت شده ومعادن افغانستان و بخصوص بدخشان از زمانـهای بسیـار قدیم مورد بهره برداری قرارداشته است. افغانستان یک حصۀ نوار سرزمـین های خشیمـه دشت درقسمت زیـاد فلات ایران را تشکیل مـیدهد. درشرق، حوالی شـهرجلال آباد درون یک ارتفاع 552 متر، حبوبات سبتروپیک (نیم حاره) بوده و برای رشد درختان خرما اجازه مـیدهد. درون اینجا سلسله بسیـارباریک شده واجازه مـیدهد ازطریق یکتعداد کوتلهای آن عبور و مرورصورت گیرد.

دریـای کابل بطرف شرق جریـان داشته وبا عبور از شـهرکابل و یکجا شدن با یکتعداد شاخه های دیگربطرف اندوس مـیرود. راه دوم از مشـهد بـه جنوب شرق افغانستان و بخصوص بـه پاسگاه کهن هرات مـیرود. این ناحیه در زین الاخبار گردیزی چند جا به شکل گویان آمده که بعضآ بدون نقطه و نیز به صورت (گوان) هم ثبت شدهاست، آنهم بعضآ به جوین بادغیس و بعضآ هم به جوین سیستان ارتباط داده شدهاست.جوند در واقع بزرگترین ولسوالی بادغیس است که در جنوب شرق این ولایت قرار گرفتهاست. شکل 5 پراکندگی جنگل درون این حوزه را نشان میدهد.

دیدگاهتان را بنویسید